Power BI’da Yıl Bazında Karşılaştırma Nasıl Yapılır?

Yıllık karşılaştırma, satış ve finans raporlarının temel analizlerinden biridir. Ancak doğru sonuç için yalnızca DAX formülü yeterli değildir. Tarih tablosunun doğru kurulması, tarih alanının sürekli olması ve model ilişkilerinin doğru tanımlanması da önemlidir.

Temel satış ölçüsü

Toplam Satış = SUM(Satis[Tutar]) gibi bir ölçü oluşturulur.

Yıl bazında görselleştirme

Tarih tablosundaki Yıl alanı eksen veya satır olarak kullanıldığında aynı ölçü her yılın filtre bağlamında hesaplanır.

Önceki yıl ile karşılaştırma

Önceki yıl ölçüsü oluşturulduktan sonra cari yıl ve önceki yıl değerleri aynı görselde karşılaştırılabilir.

Mutlak fark

Satış Farkı = [Toplam Satış] - [Önceki Yıl Satış] ile iki dönem arasındaki fark gösterilebilir.

Yüzde değişim

Satış Değişim % = DIVIDE([Satış Farkı], [Önceki Yıl Satış]) ile değişim oranı hesaplanabilir.

Tarih modeli neden önemli?

Zaman zekâsı senaryolarında merkezi ve düzgün tasarlanmış bir tarih tablosu kullanılması, hesaplamaların tutarlı olmasına yardımcı olur.

Uygulama: önceki yıl, fark ve büyüme oranı

Bu örnek klasik tarih sütunu tabanlı zaman zekâsını kullanır. Tarih tablosunda her gün için tek satır, boşluksuz ve benzersiz Tarih sütunu bulunmalıdır. Tablo karşılaştırılacak tam yılları kapsamalı ve Power BI içinde tarih tablosu olarak işaretlenmelidir. Tarih[Tarih] → Satis[SatisTarihi] ilişkisini aktif, bire çok ve tarih boyutundan satışa doğru kurun. Satış zaman damgaları saat içeriyorsa ilişki için ayrı bir gün sütunu kullanın. Dilimleyici ve eksen alanlarını Tarih tablosundan seçin.

Toplam Satış = SUM(Satis[Tutar])

Önceki Yıl Satış =
CALCULATE(
    [Toplam Satış],
    SAMEPERIODLASTYEAR('Tarih'[Tarih])
)

Satış Farkı =
VAR Onceki = [Önceki Yıl Satış]
RETURN
    IF(NOT ISBLANK(Onceki), [Toplam Satış] - Onceki)

Satış Değişim % =
DIVIDE([Satış Farkı], [Önceki Yıl Satış])

Son ölçüyü yüzde biçiminde gösterin; ayrıca 100 ile çarpmayın. Örnek olarak önceki yıl satış 800.000 TL, cari yıl satış 1.000.000 TL ise fark 200.000 TL ve değişim %25 olur. Önceki dönem verisi yoksa farkı boş bırakmak, yeni başlayan bir ürünün satışını yanıltıcı biçimde büyüme olarak göstermeyi önler.

Matrisi doğru kurun ve eşit dönemleri karşılaştırın

Matrisin satırlarına Tarih[Yil] ve gerekiyorsa yıl içindeki ayları, değerlerine dört ölçüyü ekleyin. Ay adını ay numarasıyla sıralayın. Birden fazla yılda sadece ay adı kullanırsanız yıllar aynı satırda birleşebilir. Yılın ilk dokuz aylık verisini önceki yılın tamamıyla karşılaştırmayın; kapanmış dönem için aynı tarih aralığını seçin. Toplam satırındaki yüzde, yıl yüzdelerinin basit ortalaması değildir: toplam cari dönem ve toplam önceki dönem üzerinden tekrar hesaplanır.

Sonuç

Power BI’da DAX konusunda başarılı olmak, yalnızca fonksiyonları ezberlemekten çok veri modelini ve hesaplama bağlamını anlamayı gerektirir. Gerçek projelerde doğru DAX; doğru model, doğru veri kaynağı ve doğru rapor tasarımıyla birlikte ele alındığında daha sürdürülebilir sonuç verir.

Sık Sorulan Sorular

Yıllık karşılaştırma için tarih tablosu gerekir mi?

Sağlıklı zaman zekâsı senaryolarında uygun bir tarih tablosu kullanılması önemlidir.

Yüzde değişim nasıl hesaplanır?

Cari dönem ile önceki dönem farkı önceki dönem değerine bölünerek hesaplanabilir; sıfıra bölme durumlarında DIVIDE tercih edilebilir.

Yıllık karşılaştırma sadece satış için mi kullanılır?

Hayır; kâr, sipariş, müşteri sayısı, bütçe ve diğer ölçüler için de uygulanabilir.

Danışmanlık

Power BI raporlarınızda DAX, veri modeli veya performans sorunları yaşıyorsanız mevcut yapınızı inceleyerek raporlama mimarisi, DAX optimizasyonu ve performans analizi konusunda danışmanlık desteği alabilirsiniz.

Kaynak

Microsoft Learn: sameperiodlastyear-function-dax · Microsoft Learn: model-date-tables

Metin SEVİNDİK | İş Zekası ve Veri Danışmanlığı

Power BI ve DAX danışmanlığı için iletişime geçin.

DAX serisinde okumaya devam edin

DAX Nedir, Nasıl Çalışır, Zor mu? · CALCULATE Nasıl Çalışır? · ALL, ALLEXCEPT ve REMOVEFILTERS Arasındaki Farklar