Power BI’da Hareketli Ortalama Nasıl Hesaplanır?

Hareketli ortalama, zaman serilerindeki kısa dönemli dalgalanmaları yumuşatmak ve genel eğilimi daha görünür hale getirmek için kullanılan bir analiz yöntemidir. Satış, ziyaret, üretim veya çağrı hacmi gibi zaman içinde değişen ölçülerde kullanılabilir.

Hareketli ortalama nedir?

Belirli sayıda dönem içindeki değerlerin ortalamasıdır. Örneğin 30 günlük hareketli ortalama, her gün için geriye dönük 30 günlük pencereyi dikkate alabilir.

Pencere seçimi

7 günlük pencere kısa dönemli hareketleri, 30 günlük pencere daha uzun eğilimleri gösterebilir. Seçim iş ihtiyacına göre yapılmalıdır.

DAX mantığı

Önce mevcut tarih çevresinde istenen pencere belirlenir, ardından temel ölçü bu tarih kümesinde değerlendirilir.

Neden tarih tablosu önemli?

Sürekli tarih dizisi, gün bazlı hesaplamaların daha kontrollü yapılmasını sağlar.

Hareketli ortalama nerede faydalıdır?

Ani satış artışlarının veya düşüşlerinin tek başına yanlış yorumlanmasını önlemek ve trendi daha net göstermek için kullanılabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

İşlem olmayan günlerin nasıl ele alınacağı, pencerenin takvim günü mü iş günü mü olacağı ve eksik verinin nasıl değerlendirileceği önceden belirlenmelidir.

Uygulama: son 30 takvim gününün günlük ortalaması

Bu örnek klasik tarih sütunu tabanlı zaman zekâsını kullanır. Tarih tablosunda her gün için tek satır, boşluksuz ve benzersiz Tarih sütunu bulunmalıdır. Tablo karşılaştırılacak tam yılları kapsamalı ve Power BI içinde tarih tablosu olarak işaretlenmelidir. Tarih[Tarih] → Satis[SatisTarihi] ilişkisini aktif, bire çok ve tarih boyutundan satışa doğru kurun. Satış zaman damgaları saat içeriyorsa ilişki için ayrı bir gün sütunu kullanın. Dilimleyici ve eksen alanlarını Tarih tablosundan seçin.

Bu örnekte satış olmayan günler sıfır kabul edilir; veri eksikliği ile gerçek sıfır satışın ayrılması veri hazırlama aşamasında yapılmalıdır. Formül, tarih tablosunda 30 gün yoksa eksik pencereyi boş gösterir. Bu kontrol satış verisinin her gün eksiksiz yüklendiğini tek başına kanıtlamaz.

Toplam Satış = SUM(Satis[Tutar])

30 Günlük Hareketli Ortalama =
VAR SonTarih = MAX('Tarih'[Tarih])
VAR Pencere =
    CALCULATETABLE(
        DATESINPERIOD('Tarih'[Tarih], SonTarih, -30, DAY),
        REMOVEFILTERS('Tarih')
    )
RETURN
    IF(
        COUNTROWS(Pencere) = 30,
        CALCULATE(
            AVERAGEX(
                Pencere,
                COALESCE([Toplam Satış], 0)
            ),
            REMOVEFILTERS('Tarih')
        )
    )

SonTarih mevcut görsel noktasından alınır. Pencere son günü içeren 30 takvim gününü kapsar. Hesap sırasında ay ve yıl gibi tarih filtreleri kaldırılarak pencerenin önceki aya geçebilmesi sağlanır; ürün ve müşteri filtreleri korunur. Örneğin pencerede 10 gün 300 TL satış, diğer 20 gün sıfır satış varsa günlük ortalama 3.000 / 30 = 100 TL olur.

Günlük ortalama ile aylık ortalama farklıdır

AVERAGEX içinde COALESCE kaldırılırsa boş sonuç veren günler ortalamaya dahil edilmez; örnekte 300 TL elde edilebilir. İş kuralınızı seçin ve grafiğin açıklamasında belirtin. Aylık grafikte bu ölçü her ayın son bağlam tarihindeki 30 günlük günlük ortalamayı verir; son 30 ayın ortalamasını vermez. Son 3 ayın aylık ortalaması isteniyorsa ay anahtarları üzerinden ayrı bir pencere ve hesaplama tasarlayın.

Sonuç

Power BI’da DAX konusunda başarılı olmak, yalnızca fonksiyonları ezberlemekten çok veri modelini ve hesaplama bağlamını anlamayı gerektirir. Gerçek projelerde doğru DAX; doğru model, doğru veri kaynağı ve doğru rapor tasarımıyla birlikte ele alındığında daha sürdürülebilir sonuç verir.

Sık Sorulan Sorular

Hareketli ortalama neden kullanılır?

Kısa dönemli dalgalanmaların etkisini azaltıp trendi daha görünür hale getirmek için kullanılır.

Kaç günlük hareketli ortalama kullanılmalı?

Tek bir doğru yoktur; 7, 30 veya 90 gün gibi pencereler iş ihtiyacına göre seçilebilir.

Hareketli ortalama sadece satışta mı kullanılır?

Hayır; zaman serisi niteliğindeki birçok ölçüde kullanılabilir.

Danışmanlık

Power BI raporlarınızda DAX, veri modeli veya performans sorunları yaşıyorsanız mevcut yapınızı inceleyerek raporlama mimarisi, DAX optimizasyonu ve performans analizi konusunda danışmanlık desteği alabilirsiniz.

Kaynak

Microsoft Learn: datesinperiod-function-dax · Microsoft Learn: averagex-function-dax

Metin SEVİNDİK | İş Zekası ve Veri Danışmanlığı

Power BI ve DAX danışmanlığı için iletişime geçin.

DAX serisinde okumaya devam edin

DAX Nedir, Nasıl Çalışır, Zor mu? · CALCULATE Nasıl Çalışır? · ALL, ALLEXCEPT ve REMOVEFILTERS Arasındaki Farklar